Ali DEĞER: Fotoğraf Makinelerine Hayat Veren İnsan

FSK Söyleşileri – Ali DEĞER: Fotoğraf makinelerine hayat veren insan…
Yazı ve Fotoğraflar: Ersan GÜRKAN (FSK YK Üyesi)


Fotoğraf Sanatı Kurumu (FSK) 8 Şubat 2011 Salı günü “Fotoğraf Makinelerinin Kullanımı ve Bakımı” konulu bir söyleşiye ev sahipliği yaptı ve konuşmacı olarak da Ali DEĞER’i davet etti.

Halen Ankara’da Tripod Foto bünyesinde görev yapan Ali DEĞER, kısaca şöyle anlatıyor kendisini: “1953’te Konya Beyşehir’de doğdum. İlk ve ortaokulu Beyşehir’de okudum. Liseyi Konya’da okudum. Üniversiteye Ankara’da başladım ancak yarısında bıraktım. 1978’de askere gittim. 1980’de döndüm ve bir askeri fabrikada işe başladım. 9 yıl çalıştım o fabrikada. Oradan ayrıldım ve kendi işimi yapmaya başladım. İşte o zamandan beri de kendi işimi yapıyorum. Fotoğraf makinesi tamircisiyim.”

Söyleşiye öncelikle DSLR (Digital Single Lens Reflex, tek lensli refleks) fotoğraf makinelerinin mekanik ve elektronik aksamını anlatarak başladı. Kısaca ayna düzeneği, perde, sensor ve bu elemanların çalışma prensiplerini özetleyen DEĞER, ardından tek tek bu elemanların özellikleri ve kullanımı ile ilgili bilgiler verdi.

Verdiği tüm bilgiler ışığında, özellikle bir DSLR fotoğraf makinesine sahip bir kullanıcının, nelere dikkat etmesi gerektiği, nasıl bakım yapabileceği ve bilmesi gerekenleri şu şekilde sıralayabiliriz:

Shutter
  • Shutter (örtücü açılıp kapanma) sayısı, bir makinede perde ömrünü belirler. Yani kaç kare fotoğraf çektiğiniz bunun bir ölçütüdür. Marka ve modele göre değişse de yeni nesil DSLR makinelerde bu sayı aşağı yukarı 150.000 civarındadır. Bu yüzden gereksiz kareler çekmemeye özen gösterilmelidir.
  • Örtücü perdeleri magnetler yardımı ile çalışmaktadır. Bu sebeple fotoğraf makineleri, yüksek manyetik alanlarına fazla yaklaştırılmamalıdır. Örneğin yüksek hızda çalışan elektrik motorları, elektrik süpürgeleri vs. gibi cihazlar yüksek manyetik alan yaratabilir ve uzak durulmalıdır.
  • Örtücülerin temizleyici kalem, fırça vb. gibi nesnelerle temizlenmesi, zarar görmelerine sebep olabilir ve bu sebeple kaçınılmalıdır.


Ana kart
  • Tüm elektronik aksamın bağlandığı karttır ve 4 katmandan meydana gelir.
  • Çarpma ve darbeye karşı oldukça duyarlıdır. Arızası halinde tamiri çok zor olabilir.
  • Harici kart yuvası anakart üzerindedir. Bu yüzden kart kullanımına dikkat edilmelidir.

LCD Ekran
  • Sıvı kristal elemanlardan meydana gelir ve bu sıvı kristaller sıcaklığa karşı aşırı duyarlıdır.
  • Sıcaklığın çok yükseldiği ortamlarda (örneğin yaz mevsiminde araba içinde) bırakılan fotoğraf makinelerinin LCD ekranlarındaki sıvı kristaller patlayarak hasara neden olabilir.
  • Bozulan LCD ünitesi değiştirilmelidir ve yeni bir ünite ortalama olarak 200TL civarındadır.
  • LCD’ler aynı zamanda temasa da duyarlıdır. Bu yüzden şeffaf sert plastik koruyucular ya da sticker şeklinde yapışkan koruyucular kullanılmalıdır.

Lens (Objektif)
  • Hangi tür objektif olursa olsun, önünde mutlaka filtre kullanılmalıdır. Seçime göre bu UV ya da Polarize filtre olabilir. Bu sayede lens camlarının çizilmesi, hasar görmesi ve dış nesnelerle direk olarak teması engellenmiş olur.
  • Kullanılan filtreler arada bir çıkartılıp temizlenmelidir. Çok uzun süre çıkartılmayan filtreler lens dişlerine kilitlenip zarar verebilir.
  • Darbe ya da düşürme sonucu kırılan filtreler lensten kesinlikle ayrılmamalıdır. Böyle bir durumda uzman bir kişiye başvurulmalıdır.
  • Lens üzerine takılacak güneşlik (parasoley), ışık yansımalarından kaynaklanan hareleri engelleyeceği gibi lensin korunmasına yardımcı olacaktır.
  • Lensler en çok çarpma, lensin zorlanması ve itilmesi ve sıkışma sebebiyle hasar görür.
  • Lensin gövdeye montesi esnasında doğru renkli noktalar karşılıklı olarak eşleştirilmelidir.
  • Lens takıp çıkarırken fotoğraf makinesi mutlaka kapalı (OFF) konuma getirilmelidir.
  • Lens değişim işlemi mümkün olduğunca tozdan uzak bir yerde ve fazla vakit kaybetmeden yapılmalıdır. Gövde ve lens bu esnada toz almayacak şekilde aşağı doğru tutulmalıdır.
  • Lens temizliği için hava üfleyici pompa, su bazlı solüsyon ve tek kullanımlık özel temizleme kâğıtları kullanılabilir. Lens camları çizilmeye karşı çok hassas olduğu için çizilmeye sebebiyet verebilecek bezler ve sert malzemeler kullanılmamalıdır.
  • Mümkünse her çekim sonrası objektifin dışı, gövdeye bağlantı kısmı olan bayonetler, hareketli aksamlar arasındaki toz ve kirler temizlenmelidir. Pompa ve özel temizleme kâğıtları ile de iki taraftaki camlar temizlenmeli, bu sayede gövde içerisine kaçacak tozlar ve lenslerin hareketli kısımları arasına sıkışan kirler minimum seviyeye indirgenmiş olur.
  • Kullanılmayan lensler iki taraftan kendi kapakları ile kapatılarak saklanmalıdır.

Sensor (algılayıcı)
  • Sensor, eski analog makinelerdeki filmin yerini alan ve ışığa duyarlı olan yüzeydir.
  • Fotoğraf makinesi, öğlen güneşi gibi çok sert ışığın söz konusu olduğu zamanlarda direkt olarak güneşe doğrultulmamalı ve böyle fotoğraflar çekilmemelidir. Objektif, mercek görevi göreceği ve güneş ışınlarını sensor üzerinde çok ufak bir noktaya odaklayacağı için, kuvvetli güneş ışığı sensorun hasar görmesine hatta tamamen yanmasına sebep olabilir.
  • Elektriksel bir yüzeye sahip olan sensor, tozları üzerine çekme özelliğine sahiptir. Sensor üzerine yapışan toz taneleri, elde edilen görüntü üzerinde ve çekilen her fotoğrafta, aynı noktada yer alan bir leke olarak kendini belli eder.
  • Arada bir, bataryanın tam dolu olduğu durumlarda (ve fotoğraf makinesi destekliyorsa) temizleme konumu çalıştırılmalıdır. Sensor temizleme özelliği bulunmuyorsa, makine B konumuna alınıp deklanşöre basarak pompa yardımıyla çok hafif bir şekilde hava üflenebilir. Aynı yöntemle (hava üfleyici pompa yardımıyla) 2cm mesafeden perde ve ayna temizliği de yapılabilir.
  • Kalem, fırça, bez vs. gibi ürünlerle kesinlikle sensor temizliği yapılmamalıdır. Bu ürünler sensor üzerinde kalıcı hasarlara yol açabilir.
  • Kapsamlı sensor temizliği profesyonel bir kişi tarafından, gerekli cihazlar kullanılarak yapılmalıdır.
  • Sensor üzerindeki tozlar, genelde objektifin hareketli aksamlarından içeriye geçen ve oradan da sensor üzerine gelen toz taneleridir. Bu yüzden objektifler çok temiz tutulmalıdır.

Batarya
  • Mutlaka fotoğraf makinesinin kullanım kılavuzunda belirtilmiş olan özelliklere sahip batarya kullanılmalıdır. Günümüzde neredeyse tüm DSLR makineler Li-ion batarya kullanmaktadır.
  • 1050mAh bir Li-ion batarya, ortalama olarak 1500 şarj döngüsüne sahiptir. 1 şarj döngüsü, yaklaşık olarak %5 dolu olan bir bataryanın %100 olarak şarj edilmesi demektir.
  • Li-ion bataryalar, kesinlikle sonuna kadar (%0 konumu) kullanılmamalıdır. Bataryayı tam boşaltmak (deşarj etmek) şarj tutma kapasitesini azaltır ve bataryaya zarar verir.
  • Yeni teknoloji ürünü bu bataryalar mümkün olduğu kadar aktif olmalıdır. Yani her fırsatta şarj etmek yararlıdır. Ancak genel bir kural olarak %25 seviyesinde şarj edilmelidir.
  • Li-ion bataryalarda hafıza etkisi yoktur. Yani batarya tam şarj olmadan şarj cihazından çıkartılıp kullanılabilir.
  • Genel olarak hiçbir batarya, şarj anında sıcak ortamı sevmez. Şarj sırasında artan sıcaklık bataryanın döngü performansını ve kimyasal kalitesini düşürür. Bu yüzden mümkünse batarya serin ve oluşan sıcaklığı kolaylıkla dağıtabilecek bir ortamda şarj edilmelidir.
  • Batarya uzun süre kullanılmayacak ve saklanacak ise (mesela 5-6 ay), batarya %40-50 mertebesinde şarj edilmeli ve bu şekilde serin (ne çok soğuk, ne çok sıcak) bir ortamda saklanmalıdır.
  • Düşük sıcaklıklarda (mesela kış mevsiminde, dış mekân çekimlerinde), batarya çok kısa sürede boşalır. Bu gibi durumlara hazırlıklı olmak için yedek batarya kullanılmalı ve mümkünse yedek bataryalar vücut üzerinde taşınmalıdır. Bu sayede kullanım süresi uzatılmış olur.
  • Fotoğraf makinesi batarya ile değil de, bir dış güç kaynağı ile kullanılacaksa, bu güç kaynağının özelliklerine (voltaj, amper vs) çok dikkat edilmelidir. Yanlış cihaz kullanımı, fotoğraf makinesine zarar verebilir.

Kullanımla ilgili genel konular ve tavsiyeler
  • Fotoğraf makinesinin taşınması önemli bir konudur. Mutlaka boyun askısı kullanılmalı ve sağlam bir şekilde bağlanmalıdır. Askı ne çok kısa, ne de çok uzun olmalıdır.
  • Mümkünse özel bir taşıma çantası kullanılmalıdır. Özel bir çanta kullanılmayacaksa, çantanın yer ile temas eden yerleri desteklenmeli, makine çanta içerisinde düzgün bir şekilde sabitlenmelidir.
  • Gövde ve lensler, çanta içerisinde çok sıkışık bir konumda olmamalıdır. Ancak gevşek bir saklama da cihazların sallanmasına ve zarar görmesine sebep olabilir.
  • Titreşim, bağlantı parçalarının gevşemesine ve bu sayede tüm elemanların zarar görmesine neden olabilir. Bu yüzden fotoğraf çantası titreşimden uzak bir ortamda taşınmalıdır. Örneğin araba zemini yerine koltuk tercih edilmelidir.
  • Fotoğraf çantaları da arada bir elektrik süpürgesi ile temizlenmeli ve biriken tozlardan arındırılmalıdır.
  • Kullanılan hafıza kartları, gövdeye takılmadan önce kontrol edilmeli, toz ve kirden arındırılmalıdır. Kırık ya da çatlak kartlar kullanılmamalıdır. Ayrıca kartları takarken yönlerine dikkat edilmeli, kapaktaki işaret doğrultusunda doğru yönde takılmalıdır.
  • Hafıza kartları kapasitesi tam olarak dolana kadar kullanılmamalı mutlaka bir miktar boşluk bırakılmalıdır. Ayrıca hafıza kartları veri aktarımı sırasında çıkartılmamalıdır.
  • Kullanılmayan hafıza kartı, koruma kutusunda toz ve kirden uzak bir şekilde saklanmalıdır.
  • Aynı çantada sıvı kapları ya da şişeler taşınmamalıdır.
  • Yüksek miktardaki sıcaklık geçişleri, makine içerisinde yoğuşmaya sebep olabilir. Örneğin uzun süre soğuk bir ortamda (kış mevsiminde arabanın bagajında) beklemiş olan fotoğraf çantası, sıcak bir ortama (ev içine) getirildiğinde, makine hemen çıkartılmamalı, bir süre ortam sıcaklığına gelmesi beklenmelidir. Aksi halde henüz soğuk olan iç aksamlar üzerinde yoğunlaşacak olan su buharı, cihazın çalıştırılması durumunda hasara sebep olabilir.
  • Fotoğraf makineleri genel olarak 0?C-40?C arasındaki sıcaklıklarda kullanılmalıdır. Daha soğuk ya da sıcak olan dereceler, makineye zarar verebilir.
  • Tozlu, nemli ve kirli bir ortamda çekim yapılacaksa (taş ocağı, şelale, kumlu saha vb.) mutlaka özel koruyucular (örtü, torba vs.) kullanılmalıdır.
  • Makine kar ya da yağmur yağışı altında kullanılacaksa şemsiye kullanılmalıdır. Ayrıca su geçirmeyen plastik torba koruyucular da mutlaka kullanılmalıdır.
  • Flaş kızağı, içeri kaçabilecek sıvılara karşı bir kapakla kapatılmalıdır.
  • Her çekim sonrası gövde, lens, batarya, hafıza kartları ve diğer tüm aksesuarlar temizlenmelidir.
  • Fotoğraf makinesi yüzeysel olarak sıvı ile temas ederse hemen batarya çıkartılmalı ve cihaz yumuşak bir bezle silinmelidir. Olası bir hasara sebebiyet vermemek için makine tam olarak kuruyana kadar bir süre kullanılmamalıdır.

DEĞER’in vermiş olduğu bilgilerin her biri, oldukça yüksek fiyatlar ödeyerek aldığımız fotoğraf makinelerimizin uzun süre bizimle birlikte olması için gerçekten çok önemli. Her birimiz, fotoğraf çekerken göstermiş olduğumuz özeni, makinelerin bakımında da göstermeliyiz. Tozdan uzak, tertemiz ve bol ışıklı fotoğraflar sizlerle olsun…
Facebookta Paylaş
 

Angora Sanat
ANGORA SANAT Türkiye'nin Kültür, Sanat ve Yaşam Portalı - Tüm Hakları Saklıdır © 2012
Web Tasarım Web Hosting Ankara : GLOBALNET